Hoofdstuk 4

Anti-stressmethodes

Tot nu toe heb ik vooral verteld over oorzaken en vormen van stress, vanaf dit punt ga ik met u kijken wat eraan te doen valt. Ik behandel enkele van de meest effectieve en bewezen praktische methodes om stress uit te bannen. De eerste methode die ik belicht is meteen een van de meest eenvoudige en natuurlijke manieren om stress te bestrijden: BEWEGING. In vroegere tijden reageerden de mensen hun opgebouwde spanning af door hard weg te lopen of door te gaan vechten. Beide acties vergden veel energie en daardoor werd de meeste stoom van de ketel geblazen. Dat gaat vandaag de dag ook nog op. Veel dingen die thuis of op het werk voorvallen bouwen een extreme druk op in het lichaam. Je kunt beweging zien als een veiligheidsklep die helpt een deel van die druk op positieve wijze te laten ontsnappen, dus zonder dat de bom barst en gezondheid of zelfwaardering een knauw krijgt.
Veel mensen vragen zich af hoe het kan dat er tegenwoordig blijkbaar zoveel meer stress voorkomt dan in vorige generaties. Eén antwoord zou kunnen zijn dat recente technologieën veel van onze natuurlijke vormen van beweging hebben uitgebannen. We lopen niet meer naar het werk maar pakken de auto, we nemen bij voorkeur de lift en niet de trap en voor winkelen hoeven we ook de deur niet meer uit, dat doen we zoveel mogelijk via de pc. De uitvindingen op zich zijn natuurlijk fantastisch, maar het betekent wel dat we ons nu moeten beraden op geschikte alternatieven om toch voldoende beweging te krijgen.
Wat de historische ontwikkeling betreft is één ding duidelijk: het stress-systeem an sich stamt van vóór het ontstaan van de insecten. Een promovendus van het Nijmeegse Instituut voor Neurowetenschappen loste in de avonduren een probleem op waar zijn hooggeleerde collega's zich wereldwijd in vastbeten. De vissenonderzoeker onderzocht voor de aardigheid ook eens de eiwitten van de honingbij en bewees dat dieren al een miljard jaar op dezelfde manier met stress omgaan. De resultaten staan in het vooraanstaande Endocrinology van 17 februari 2006.

Waarom is het zo moeilijk?

Het kan moeilijk zijn om beweging in je leefpatroon in te passen, wanneer je bedenkt dat stress geen passief gebeuren is. Het is iets wat je doet, onbewust of niet, en wat je veel energie kost en je flink kan uitputten. Het moment dat je het meest wat beweging nodig hebt, is wanneer je flink gestrest bent, maar laat dat nou nét het moment zijn dat je het meest vermoeid bent en dat je je een dweil voelt.

We maken het daarom wat makkelijker: denk niet teveel aan de oefening zelf, maar focus op het fitte gevoel dat je naderhand zult hebben. Dat zal je motivatie voldoende versterken om tijdens de lunchpauze een eind te gaan wandelen, of een stuk te gaan hardlopen als je thuiskomt van je werk. Als je dat eenmaal een paar weken gedaan hebt, wordt het een gewoonte en hoef je jezelf nog amper te motiveren. Al snel zul je meer en meer beweging in je dagelijkse leven in weten te passen (zie ook bijlage 7).

Stressreductie-technieken

Beweging kan - net als elke stressbeheersingstechniek - een gewoonte worden. Zoals een verandering in gedrag stress kan veroorzaken, zo kan een positieve verandering in gedrag helpen stress terug te dringen. Ga eens aan de slag met de volgende praktische oefening. Maak een lijstje van 10 veranderingen die je door wilt voeren om je stress aan te pakken. Bijvoorbeeld: begin de ochtend met een gezond ontbijt, beperk de koppen koffie tot hooguit drie per dag, parkeer de auto op 10 minuten loopafstand van je werk, enz.. Pak er dan twee van die stressreductietechnieken uit waar je de komende maand serieus mee aan de gang gaat. Hopelijk en waarschijnlijk zijn ze aan het eind van de maand zo gewoon geworden, dat ze deel uitmaken van je manier van leven, waar je verder niet meer over na hoeft te denken. Je komt er dan achter dat het de moeite waard was en je hebt er zin in om één of twee van de volgende technieken die op je lijst staan voor de maand erop aan te pakken.

Time management

In de hectische wereld van vandaag de dag wordt stress vaak veroorzaakt door het opvoeren van de tijdsdruk. De deadlines worden steeds korter en de werktijden worden weer langer. We doen er langer over om naar en van het werk te komen en dreigen door filevorming continu te laat te komen. Als we aan het eind van de dag thuiskomen gaan we als gekken tekeer om het huishouden te bestieren en de kinderen te helpen met hun huiswerk. We kunnen geen extra uren toevoegen aan een dag, maar door eens kritisch te kijken naar hoe je tot nu toe je tijd indeelt en daar een paar handige techniekjes op los te laten, kun je je tijd efficiënter indelen en zo de werkdruk eenvoudig verlagen.
Door middel van time management kun je je leven zodanig inrichten en organiseren dat je meer ruimte en mogelijkheden creëert. Time management gaat over planning, delegeren, doelen stellen en je tijd niet verkwanselen aan onnutte zaken of je zorgen maken over zaken die je toch niet kunt beïnvloeden. Dat begint met zorgvuldig nadenken over hoe je je tijd besteedt. Moet je echt bij die vergadering zijn? Verwachten je collega's een uitgebreid antwoord op al hun e-mails? Moet dat gesprek per se nu plaatsvinden, of kan het ook op een voor jou geschikter moment?

Deel je tijd zoveel mogelijk van te voren in blokken in en bepaal wat je wanneer gaat doen. Vermijd afleidingen, vooral die anderen veroorzaken. Beschouw de prullenbak als je beste vriend wanneer je de post doorneemt en lees documenten niet vaker dan één keer. Leg werk niet halfgelezen of halfafgemaakt op een stapel, maar maak direct af waar je aan begint.

Lijst van korte- en langetermijndoelen

Als je niet weet wat je bereiken wilt, kun je ook geen juiste koers volgen. Maak daarom een lijst van doelen die je op de korte, middellange en lange termijn wilt bereiken, zowel privé als in je werk. Zo kun je een lijst maken met zaken die op korte termijn afgerond moeten zijn, bijvoorbeeld het beantwoorden van e-mails van de afgelopen paar dagen, het doornemen van de sollicitatiebrieven vóór volgende week maandag, beoordeling van het rapport dat je collega drie dagen geleden op je bureau heeft gelegd en eind van de week het bureau helemaal leeg voor het weekend. Op de middellange termijn moet er ook van alles worden ingepland, bijvoorbeeld aan het eind van de maand beoordelingsgesprekken voeren, over twee weken de conceptjaarrekening van vorig jaar gereed hebben, begin volgende maand de presentatie voor het bestuur voorbereiden en uitzoeken welke cursus je dit jaar voor je werk wilt volgen. Voor de lange termijn vul je in welke promotie je zou willen maken, hoe lang je nog bij dit bedrijf wilt werken, wat je als je ideale functie ziet in de toekomst. Als je doelen formuleert is het belangrijk dat ze realistisch en bereikbaar zijn. Stel jezelf altijd zowel korte- als langetermijndoelen, omdat je dat in staat stelt een vaste koers te varen. Het kan zijn dat je je langetermijndoelen in kleinere stappen moet opdelen (midellangetermijn-doelen), maar ook dat zie je het beste als je ze eerst opschrijft. Op deze wijze kun je elk moment checken hoe ver je gevorderd bent en het houdt je optimaal gemotiveerd de volgende stap richting je einddoel te zetten.