Hoofdstuk 7

Stressbeheersingscursus

Als je veel werkt onder druk en met deadlines, zou je je werkgever moeten vragen een stressbeheersingscursus te mogen volgen. Misschien dat de organisatie waarvoor je werkt intern al een dergelijk programma kan aanbieden, maar anders zijn er voldoende mogelijkheden buiten de deur. Je kunt trainers zowel bij je op het werk uitnodigen alsook deelnemen aan cursussen die elders worden verzorgd. Bekijk - of laat je werkgever bekijken - of een dergelijke cursus ook interessant is voor je collega's (en voor je leidinggevende zelf!). Het is verbazingwekkend hoe weinig leidinggevenden ook nu nog inzien dat jouw stress een probleem is van de hele organisatie. Op stress blijkt helaas nog al te vaak een taboe te rusten: men wil er zo weinig mogelijk over praten en werkgevers ontkennen het liefst dat het ook maar iets verband zou kunnen houden met de aard van het werk of de manier van leidinggeven. Een goede stressbeheersingscursus kan problemen verlichten en preventief werken. Dat kan een organisatie enorm veel geld besparen!

Je hebt altijd keuzes

Het is belangrijk steeds voor ogen te houden dat je zelf altijd de mogelijkheid hebt om te kiezen, zelfs al voelt dat niet zo.

Bijvoorbeeld: als je op het werk onder hoge druk staat, veroorzaakt door overwerk, naderende deadlines, enz., kun je het gevoel hebben dat er niets anders opzit dan ontslag te nemen. Dat is wel degelijk een keuze, want je kunt ook besluiten om géén ontslag te nemen, een gesprek aan te gaan met je leidinggevende, enz. Het is bemoedigend wanneer je bedenkt hoeveel keuzes je telkens hebt. Om het makkelijker te maken helpt het, om jezelf in de toekomst te zien, terwijl je terugkijkt naar jezelf in het heden. Zo geef je jezelf wat perspectief! Je kunt je ook een zeer assertieve kennis voor de geest halen. Wat zou hij of zij doen in dezelfde situatie? Wat zou je doen als je iemand anders was? Feitelijk heb je dezelfde keuzes. Misschien vind je het prettig om de mogelijkheden te bespreken met een vriend. Zoek dan iemand uit die wat verder van de problematiek af staat en er niet persoonlijk bij betrokken is. Brainstorm met die vriend over alle denkbare keuzes, of ze nu makkelijk, gek, extreem, of zelfs onhaalbaar lijken. Laat ze allemaal de revue passeren; misschien zit dé oplossing er niet bij, maar het zet je wel op het spoor om meerdere keuzes te genereren. En wanneer je handelt als een persoon die keuzes heeft, zul je je beter en zelfverzekerder voelen.

Probleemoplossing voor de toekomst

Probleemoplossende technieken kun je toepassen op lopende problemen, maar je kunt ook nu al plannen hoe je stresserende situaties die je voorziet in de toekomst gaat aanpakken. Als je weet wat de stressoren zijn en wanneer ze zullen voorvallen, kun je je erop voorbereiden. Zorg dat je er klaar voor bent. Voorkomen is - zeker bij stress - beter dan genezen, want de moeite die het kost om stress vóór te blijven, is altijd minder dan wat het je kost om ervan af te komen wanneer je er eenmaal inzit. Bijvoorbeeld: je weet dat je schoonouders met de kerst komen eten en dat dit waarschijnlijk wel weer wat spanning zal opleveren. Denk hieraan in termen van "eenheden van spanning", zoals ik eerder in deze handleiding besprak. Stel dat je 50 eenheden nodig hebt om gestrest te raken en dat je schoonouders alleen al goed zijn voor 40 eenheden. Waak ervoor dat je niet hoger dan 10 eenheden zit wanneer ze arriveren; zorg dat je het weekend ervoor heerlijk hebt uitgerust, dat je alle noodzakelijke voorbereidingen hebt getroffen en besteed speciale aandacht aan zaken waarvan je weet dat die bij jouw spanning opwekken. Zorg ervoor dat je zo uitgerust en vrij van spanning bent als maar enigszins mogelijk is en probeer alles te vermijden wat hun verblijf normaal tot zo'n stressvolle aangelegenheid maakt.

Assertieve vaardigheden

Als je leert hoe je assertiever kunt zijn, heb je waarschijnlijk meer keuzes en ben je beter in staat te zeggen hoe je je voelt en wat je denkt. Assertief gedrag betekent niet domweg 'krijgen wat je wilt hebben'; het betekent streven naar het beste resultaat voor iedereen, inclusief jezelf. Krijgen wat je wilt hebben ten koste van iemand anders bereik je vooral door agressief gedrag. Als je in jezelf gelooft en ervan overtuigd bent dat je niet alleen rechten hebt, maar ook verantwoordelijkheden jegens anderen, dan begin je al aardig op een assertief persoon te lijken. Assertiviteit is een te breed begrip om hier volledig te behandelen, maar in het algemeen kun je stellen dat een assertief persoon minder risico loopt gestrest te raken. Als je het idee hebt dat wat meer assertiviteit je goed zou doen, dan is het geen slecht idee jezelf een assertiviteitstraining cadeau te doen. De ervaring je daarbij opdoet en de technieken die je er leert, zullen je op veel gebieden in het leven van pas komen! (zie ook bijlage 4)

Assertiviteitstraining

Wat wordt er zoal behandeld in een assertiviteitscursus? Wat kun je er leren? De cursus zal je helpen te begrijpen hoe je doelen te bereiken en hoe je voor je rechten kunt opkomen, zonder dat je die van anderen negeert. Assertiviteit houdt niet in 'krijgen wat je wilt hebben', maar het bewerkstelligen van win-winresultaten. In een dergelijke cursus zal je waarschijnlijk het verschil worden uitgelegd tussen passief (ook wel subassertief genoemd), agressief en assertief gedrag. Bijvoorbeeld via rollenspelen kunnen die verschillen inzichtelijk gemaakt worden. Je zult er zeker enkele praktische vaardigheden aanleren om assertiever om te kunnen gaan met dagelijkse voorvallen.

Stop stress-denken

Stop met stress-denken! Dat is gemakkelijke gezegd dan gedaan. Onze psyche weet niet zo goed raad met negatieve verbodsbepalingen; probeer maar eens niet aan een paarse olifant te denken en beoordeel zelf het resultaat! De oplossing voor dit probleem is dat je niet continu met het stressvraagstuk blijft worstelen, maar dat je jezelf dwingt om aan compleet andere zaken te denken. Wat voor zaken zouden dat kunnen zijn? Wat zou je anders kunnen doen? Vergeet de stress en denk in plaats daarvan aan iets positiefs, iets geweldig leuks wat je van plan bent in de toekomst te doen, de droom die je ooit nog eens wilt verwezenlijken. Denk aan wie je zou willen zijn en wat je allemaal zou kunnen doen als je stressvrij zou zijn. Denk daar intensief aan en zie het zo gedetailleerd mogelijk voor je.