Hoofdstuk 9

Wat stress doet met je lichaam

Stress kan (door ontregeling van de hormonale werking) verschillende delen van ons lichaam aantasten en ook onze psyche. Iemand kan door een klein beetje druk in het begin wat spanning ervaren. Als de druk groter wordt en uitmondt in stress, kan de spanning zich manifesteren als hoofdpijn. Mensen die aan chronische stress lijden, merken vaak op dat migraine als één van de symptomen optreedt. Ook kan de druk in het begin leiden tot het verliezen van de eetlust, of juist tot ongezond en veel eten, waardoor men te mager of te dik wordt. Als dan de stress serieuzere vormen aan begint te nemen, kan dit leiden tot ziektes als maagklachten en uiteindelijk, wanneer de stress echt zwaar gaat drukken, zelfs tot een maagzweer, te hoge bloeddruk, of andere nare kwalen (zie ook bijlage 5). Hoe stress precies inwerkt op de gezondheid is iets ingewikkelder dan dat ik het hier in een paar zinnen uit de doeken kan doen. Het lijkt erop dat stress ons hormonale stelsel en de werking van neurotransmitters (zoals endorfine) negatief beďnvloedt en daardoor indirect verantwoordelijk gesteld kan worden voor het ontstaan van heel veel kwalen. We weten er nog niet alles van, maar dát stress merkbare gevolgen heeft voor de gezondheid staat als een paal boven water en dat wordt in de medische wereld ook alom als feit erkend. Het is dus zaak op tijd de symptomen te herkennen en te erkennen en passende maatregelen te nemen. De bedoeling van deze handleiding is om je daarbij behulpzaam te zijn door je te laten zien hoe tijdelijke druk niet hoeft uit te monden in beschadigende en blijvende stress.

Wanneer je toch het gevoel hebt dat de stress je al boven het hoofd groeit, is het zaak zo snel mogelijk de dokter te raadplegen.

Het individuele kenmerk van stress

De reden waarom jij last hebt van stress zal verschillen van de reden waarom iemand anders onder stress lijdt (zie ook bijlage 8). Stress zal er bij sommigen toe leiden dat zij zich terugtrekken op zichzelf, terwijl anderen zich er juist heel extravert en luidruchtig door gaan gedragen. Sommigen zullen door de stress gaan lijden aan migraine; anderen krijgen last van maagklachten. Sommigen zullen door de stress niet meer kunnen slapen, terwijl anderen juist aan één stuk door gaan slapen. Hieruit volgt dat iedereen ook een eigen manier van ontspannen zal prefereren en de voorkeur zal geven aan een eigen methode om de stress meester te worden. Houthakken en bomen snoeien blijkt voor mij een prima ontspannende werking te hebben, maar anderen gaan liever klussen, motorblokken reviseren, mountainbiken, kickboksen, of klaverjassen. Deze (korte) handleiding wil alleen aangeven dat er verschillende mogelijkheden zijn en dat je zelf jouw eigen plan van aanpak kunt samenstellen. Een vorm van oefening en ontspanning zal daar altijd deel van uitmaken, maar je kunt zelf kiezen welke vorm het beste bij je past. Om rustiger, gelukkiger en gezonder te worden zul je je eigen oplossingen moeten zoeken en dat zal niet een-twee-drie lukken. Het zal stapsgewijze gaan en de vooruitgang zal beetje bij beetje merkbaar zijn. Maar als je na een periode van diepe ontreddering weet dat een juiste aanpak binnen zes maanden aanmerkelijke en substantiële verbetering zal geven, is dat toch al een rustgevende gedachte?

Een citaat

"Probeer te ontspannen en geniet van de crisis" (Ashleigh Brilliant).
De crises, drama's, problemen en drukveroorzakende situaties die stress kunnen veroorzaken zullen niet verdwijnen. Ze zijn van alle tijden en zullen er altijd zijn. Wat zal veranderen is jouw wijze van benadering, de manier waarop je ermee omgaat en hoe je je er bij voelt. Op het moment dat je minder gestrest bent, zul je anders tegen problemen en mogelijke stressors aankijken. Ze zullen niet langer de kracht hebben je stress te bezorgen. Misschien ken je in je omgeving al mensen die dit proces hebben afgelegd; realiseer je dat wat hen gelukt is, jou ook kan lukken.

Stress en gezondheid

Stress is een serieuze zaak. Veel mensen hebben beweerd - en een aanzienlijk aantal (met name werkgevers!) beweert dat nu nog - dat ongezonde stress eigenlijk niet bestaat en dat stress alleen maar goed is voor de mens. We hopen dat deze handleiding ook die mensen het inzicht heeft gegeven dat stress wel degelijk een zware wissel kan trekken op de gezondheid.
Zoals we al eerder hebben opgemerkt: wanneer je het gevoel hebt dat de stress je gezondheid negatief beďnvloedt, is het zaak zo snel mogelijk de dokter te raadplegen. De suggesties die we in deze handleiding hebben verstrekt - over zaken als oefening, voedingsgewoontes, ontspanning en time management - kunnen absoluut een bijdrage leveren om uw problemen te voorkomen of te verlichten, zelfs om een voorspoedige genezing te versnellen, maar ze pretenderen geen vervanging te zijn voor professioneel medisch advies. De consequenties van het verwaarlozen van stresssymptomen zijn ernstig. Deze "uitsmijter" is niet bedoeld om je angst aan te jagen, maar om je uit te nodigen iets te ondernemen.
"Volledige vrijheid van stress is de dood", aldus Hans Selye in zijn boek "Leven met stress" (oorspronkelijke titel: "Stress without disstress", 1976) Een alternatief, disstress-vrij leven is wél mogelijk.